Λογότυπο
Ηλεκτρονικό Μουσείο Πολιτικού Μηχανικού

Αρχική Σελίδα Δ.Π.Θ. Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Κεντρική Βιβλιοθήκη Σύνδεσμοι Πηγές Επικοινωνία

Ελλάδα2008


Δομικά Υλικά: τα πετρώματα

ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΠΥΡΙΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

Γρανίτης
Ο γρανίτης είναι πέτρωμα πλουτωνικό με ολοκρυσταλλικό ιστό, λευκοκρατικό, όξινο. Έχει ως ουσιώδη συστατικά αλκαλιούχους αστρίους, χαλαζία και βιοτίτη ή/και μοσχοβίτη ή κεροστίλβη, πιο σπάνια ένα άλλο φεμικό. Επίσης στη σύστασή του συμμετέχει και ένα όξινο πλαγιόκλαστο, σε μικρή όμως αναλογία. Ο χαλαζίας συμμετέχει με περιεκτικότητα >10%, και το άθροισμα χαλαζίας + αλκαλιούχοι άστριοι είναι >40%. Ως επουσιώδη υπάρχουν τιτανίτης, απατίτης, ζιρκόνιο, μαγνητίτης, ιλμενίτης, κ.λ.π. Συνήθως οι γρανίτες χαρακτηρίζονται με προθέματα, ενδεικτικά του είδους του φεμικού το οποίο συμμετέχει στη σύστασή τους. Έτσι έχουμε βιοτιτικούς γρανίτες, κεροστιλβικούς γρανίτες, διμαρμαργιακούς (βιοτίτης + μοσχοβίτης) κ.λ.π. Οι καλιούχοι άστριοι αντιπροσωπεύονται από το ορθόκλαστο και το μικροκλινή. Στην Ελλάδα γρανίτες υπάρχουν άφθονοι στο χώρο της Μακεδονίας και της Θράκης. Επίσης υπάρχουν στο Λαύριο και σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου (Μύκονος, Σαμοθράκη, Νάξος).

Ρυόλιθος
Ο ρυόλιθος είναι το αντίστοιχο έκχυτο του γρανίτη. Έχει πορφυριτικό ιστό και αποτελείται από φαινοκρυστάλλους χαλαζία και σανιδίνου. Από τα φεμικά επικρατεί ο βιοτίτης και σπάνια εμφανίζεται η κεροστίλβη. Ρυολιθική λάβα με νερό 3-10% και με σφαιρική μορφή, λέγεται περλίτης, ενώ με κισσηρώδη υφή, λόγω διαφυγής πολλών αερίων λέγεται κίσσηρη. Τέλος ο οψιδιανός είναι σκούρη μαύρη ύαλος, ρυολιθικής σύστασης με κογχώδη θραυσμό. Στην Ελλάδα ρυόλιθοι υπάρχουν στη Ροδόπη, Αλμωπία, Μήλο, Χίο.

Πηγματίτης - Απλίτης
Είναι δύο φλεβικά, όξινα, ολολευκοκρατικά πετρώματα, τα οποία χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερους ιστούς. Τα βασικά ορυκτά τους είναι ο χαλαζίας, οι καλιούχοι άστριοι (συνήθως μικροκλινής) και οι μαρμαρυγίες. Ο πηγματίτης χαρακτηρίζεται από έντονα αδρόκοκκο ιστό ενώ αντίθετα ο απλίτης χαρακτηρίζεται από λεπτόκοκκο ιστό. Στους πηγματίτες, εκτός από τα τυπικά επουσιώδη ορυκτά των γρανιτών, υπάρχουν και πολλά σπάνια ορυκτά, όπως τουρμαλίνης, λιθιούχοι μαρμαρυγίες, τοπάζιο, φθορίτης, βολφραμίτης, κασσιτερίτης, Βήρυλλος και άλλα.

Συηνίτης
Ο συηνίτης είναι, λευκοκρατικός, ολοκρυσταλλικός. Διαφέρει από το γρανίτη, στο ποσοστό του χαλαζία, που στο συηνίτη είναι <10%. Πολύ μικρά ποσοστά χαλαζία, έχουν σαν συνέπεια το σχηματισμό αστριοειδών.

Τραχείτης
Ο τραχείτης είναι ο αντίστοιχος ηφαιστίτης του συηνίτη. Χαρακτηρίζεται από μεγάλους κρυστάλλους σανιδίνου, συνήθως με καλά αναπτυγμένη τη διδυμία Carlsbad. Στην Ελλάδα υπάρχει στην Αλμωπία, Λήμνο και Σαμοθράκη.

Γρανοδιορίτης
Ο γρανοδιορίτης είναι βαθυγενές, ολοκρυσταλλικό, μέσο προς όξινο, με γρανιτοειδή ιστό. Αποτελείται κυρίως από πλαγιόκλαστα, καλιούχους αστρίους, χαλαζία >10%, κεροστίλβη και βιοτίτη. Ως επουσιώδη συμμετέχουν τιτανίτης, απατίτης, ζιρκόνιο, μαγνητίτης, πυρόξενοι κ.λ.π. Είναι ο πιο διαδεδομένος πλουτωνίτης. Υπάρχει στην περιοχή Σερρών-Δράμας, Ξάνθης, Καβάλας, Σιθωνίας, Στρατωνίου κ.α.

Δακίτης
Ο Είναι ο αντίστοιχος ηφαιστίτης του γρανοδιορίτη.

Διορίτης
Ο διορίτης είναι και αυτό βαθυγενές, μεσοκρατικό έως μελανοκρατικό, με γρανιτοειδή ιστό. Τα θεμελιώδη συστατικά του είναι όξινα πλαγιόκλαστα (An<50%), κεροστίλβη και πιο σπάνια βιοτίτης ή αυγίτης. Στην Ελλάδα διορίτες συνήθως βρίσκονται ως μέλη μεγαλύτερων πυριγενών συγκροτημάτων.


Ανδεσίτης
Ο ανδεσίτης είναι το αντίστοιχο έκχυτο του διορίτη. Οι φαινοκρύσταλλοι είναι πλαγιόκλαστα και ένα ή δύο φεμικά, συνήθως πυρόξενος, λιγότερο κεροστίλβη και πιο σπάνια βιοτίτης. Υπάρχει σε αρκετές θέσεις στον ελληνικό χώρο, στη Θράκη, Μακεδονία, νησιά Αιγαίου. Ένας ιδιαίτερος τύπος ανδεσίτη είναι ο Κροκεάτης λίθος, που υπάρχει στις Κροκεές της Πελοποννήσου.


Γάββρος
Ο γάββρος είναι πλουτωνίτης, ολοκρυσταλλικός, μελανοκρατικός και βασικό από άποψη χημισμού, πέτρωμα. Αποτελείται από βασικά πλαγιόκλαστα (An>50%), πυρόξενο, ολιβίνη ή πιο σπάνια κεροστίλβη. Μικρές ποσότητες χαλαζία μπορούν να συμμετέχουν στη σύστασή του. Επουσιώδη ορυκτά του γάββρου είναι ο βιοτίτης, ο απατίτης, μαγνητίτης και ο χρωμίτης. Μεγάλες εμφανίσεις υπάρχουν στη Χαλκιδική και στο Πανόραμα, ως μέλη των οφειολίθων ενώ μικρότερες στη Ξάνθη, Βροντού και Μαρώνεια ως μέλη πλουτωνικών συμπλεγμάτων.

Βασάλτης
Ο βασάλτης είναι το αντίστοιχο έκχυτο πέτρωμα του γάββρου και είναι το πιο διαδεδομένο έκχυτο πέτρωμα. Είναι ολομελανοκρατικό έως μελανοκρατικό πέτρωμα με ιστό υαλώδη έως ολοκρυσταλλικό, αλλά κυριαρχεί ο πορφυριτικός. Οι φαινοκρύσταλλοι αντιπροσωπεύονται από βασικά πλαγιόκλαστα, αυγίτη, διοψίδιο ή ολιβίνη. Στους βασάλτες ανήκουν και οι δολερίτες που είναι φλεβικά πετρώματα αντίστοιχης σύστασης.

Περιδοτίτες
Οι περιδοτίτες είναι ολομελανοκρατικά πετρώματα που αποτελούνται κυρίως από ολιβίνη και πυρόξενους. Η αλλοίωσή τους μας δίνει τους σερπεντίνες. Οι δουνίτες είναι περιδοτίτες που αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από ολιβίνη.


Επιστροφή